12-01-05

KLAPRAAM: HET FEMINISME DEBAT!

 

{KLAPraam] oktober: FEMINISME IS UIT DE TIJD

"Feminisme is uit de tijd, het spreekt nog nauwelijks jonge vrouwen aan. De vrouwenemancipatie is gerealiseerd."

Zit je al te druk met het hoofd te schudden of sta je op ontploffen? Complete onzin of absoluut juist? Zet snel je mening op deze site door onder dit bericht uw reactie toe te voegen! Wij kunnen nauwelijks wachten op uw mening.

Een selectie van reacties wordt gepubliceerd in het december-nummer.

 

<<< Cartoon links: © Steven Struyf



13:25 Gepost door Redactie Kenteringen | Permalink | Commentaren (6) |  Facebook |

Commentaren

MANNELIJKHEID EN GLOBALISERING Een paar maand geleden sloot ik mij aan bij de werkgroep “feminisme” van de organisatie “Christenen voor het socialisme”.
De reden hiervoor was mijn ongerustheid over de tanende belangstelling voor het feminisme, precies op het moment dat wereldwijde evoluties vooral vrouwen bedreigen. Uit onderzoek blijkt immers dat de negatieve gevolgen van economische globalisering de vrouwen het hardst treft.
Daarnaast blijkt echter dat ook de reacties op deze globalisering op zijn minst vrouwonvriendelijk kunnen genoemd worden. Hierover gaat deze bijdrage.
Volgens mij is het met feminisme zo’n beetje als met socialisme of bevrijdend christendom. Hoe liberaler de economie, des te oubolliger klinkt de term socialisme. En hoe fundamentalistischer de godsdienst, des te wereldvreemder lijkt bevrijdingstheologie.
Gisteren was ik op de vrouwendag in Hasselt. Standjes van vrouwenorganisatie genoeg, maar hun leden waren massaal afwezig gebleven. De aanwezige groep oudere vrouwen, riep eerder een sfeer op van nostalgie dan van strijdbaarheid.
Moeten we dan het feminisme maar begraven, ondanks de enorme problemen waar vrouwen wereldwijd mee worstelen?
Een interessante en verfrissende feministische inkijkhoek om huidige evoluties in de samenleving te verklaren vond ik in een recente publicatie van het centrum voor vrouwenstudies van de VUB.* Het is een maatschappij-analyse vanuit gender-perspectief maar ze overstijgt de valse tegenstelling tussen vrouwen en mannen of tussen moslims en christenen.
De Amerikaanse hoogleraar en voorzitter van de vereniging”mannen tegen sexisme”, Michael Kimmel poneert hierin de stelling dat slachtoffers van economische globalisering de hiermee gepaard gaande vernedering ervaren als een aanslag op hun “mannelijkheid”. Oplossingen voor het probleem worden dan ook gezocht. in het herwinnen van mannelijke macht en kracht. Precies omwille van deze gender-invalshoek, kan in het feminisme een gepast tegenwicht gevonden worden.
Kimmel kwam tot deze conclusie na onderzoek bij verschillende extreem-rechtse groeperingen in Amerika en de Scandinavische wereld. Een aantal kenmerken van leden uit deze groepen, kwamen wonderwel overeen met eigenschappen van bekende leden van “Al Qaeda”. Zo was de overgrote meerderheid van de leden er economisch op achteruitgegaan, veelal als effect van globalisering. Hun vaders waren zelfstandige boeren of ambachtslieden die in de problemen waren geraakt of weggeconcurreerd door schaalvergroting en globalisering.
Zowel in het Oosten als in het Westen reageren de jonge mannen hierop door in publicaties en gedrag hun mannelijkheid extreem te profileren. Ze verwijzen graag naar illustere voorbeelden uit de tijd van de cowboys of de vikings.
Omdat ze het kapitalisme als systeem genegen zijn, zoeken ze een andere zondebok voor hun verlies. Het is de corrupte overheid, zwak gemaakt door feministen, pacifisten en vreemdelingen , die verantwoordelijk is voor de benarde situatie.
De oplossing ligt in het herwinnen van de mannelijkheid en meer bepaald door een harde aanpak van hoger vermelde vijanden.
Het feit dat een gender-element als mannelijkheid zo’n cruciale rol speelt, maakt dat ook vrouwelijkheid aan belang wint. Het concept “mannelijkheid” komt immers maar goed tot zijn recht in aanwezigheid van zijn tegengestelde : het vrouwelijke.
Leden van deze groeperingen doen er dan ook alles aan om vrouwen te dwingen tot “vrouwelijk” gedrag. In het Westen gaat het dan vooral om het benadrukken van de vrouw als sex-partner of moeder. In het Oosten zal men vrouwen eerder bevestigen in hun ondergeschikte rol door hen te verplichten een sluier te dragen of binnenskamers te houden.
Hoe beter de vrouw zich aan haar rol houdt, hoe groter de kans voor de man om z’n mannelijkheid te ontplooien.
Hoewel Kimmel in eerste instantie het gedrag van extreme groeperingen beschrijft, gelden veel van zijn bevindingen ook voor minder extreme situaties. Men zou zelfs voorzichtig kunnen stellen dat er wereldwijd een tendens is tot opwaarderen van het “mannelijke”.
Een mooi voorbeeld is de herverkiezing van George Bush. Algemeen wordt aangenomen dat veel Amerikanen voor hem hebben gestemd omwille van zijn krachtige en mannelijke imago als stijder tegen het terrorisme.
Nog een stapje verder gaat men trouwens in California. Daar wordt hét prototype van de sterke man tot gouverneur verkozen. Arnold Swarzenegger is sterk en gespierd. Dat volstaat om hem, als toppunt van mannelijkheid, tot leider te kiezen.
Geen sterke man, zonder een zwakke vrouw. Het beeld van de super-held uit de film met naast zich een verleidelijke , maar hulpeloze vrouw, wordt ook in de realiteit nagestreefd. Steeds meer vrouwen laten hun borsten vergroten of hun rimpels weghalen, maar in vergelijking met tien jaar geleden, hebben Westerse vrouwen hun maatschappelijke positie nauwelijks verbeterd. Nog steeds zijn alle beslissende organen op politiek of economisch vlak in handen van mannen. Vrouwen worden dus wel mooier maar niet machtiger.
Als emancipatie-ambtenaar in de Vlaamse Gemeenschap heb ik zelf kunnen vaststellen dat de laatste tien jaar omzeggens alle top-functies van de Vlaamse overheid in handen van mannen zijn gebleven. Ik bespeur zelfs een tendens om, net als in het bedrijfsleven, belangrijke functies toe te vetrouwen aan super-mannelijke –managers, die korte metten maken met “getreuzel.”
Maar ook in de Islamitische wereld is er een evolutie aan de gang. Mannen-en vrouwenrollen worden aangescherpt en steeds meer vrouwen dragen een hoofddoek.
En zagen wij onlangs op televisie de mannelijke kopstukken van het Vlaams Blok niet geflankeerd door twee sexy, jonge blonde vrouwen? Wedden dat die zich hiermee ook heel wat meer man voelen?
Het beklemtonen van de mannelijkheid is niet enkel parade, maar vertaalt zich ook in concreet gedrag. Denken we maar even aan de oorlogszuchtige houding van George Bush. Maar ook bij ons en in Nederland spreken beleidsmakers de harde taal van de confrontatie. Samenlevingsproblemen worden niet meer opgelost door overleg of samenwerking, maar eerder door er als een echte man tegen te gaan “vechten”.
Het spreekt voor zich dat deze houding niet enkel de vrouwen, maar alle zwakke groepen in de samenleving bedreigt.
De strijd tegen het opwaarderen van de traditionele mannelijkheid moet bijgevolg niet enkel door vrouwen gevoerd worden. Iedereen die geen heil ziet in harde confrontatie maar op zoek wil gaan naar de echte oorzaken van problemen (o.a. veroorzaakt door globalisering) kan in dit kader inspiratie vinden.
Door de gender- invalshoek worden we bovendien persoonlijk aangesproken. In hoeverre bevestigen wij traditionele rolpatronen? En op welke manieren steunen wij mee het beeld en de macht van de sterke man? Zo kunnen vrouwen, die een borstvergroting overwegen of schaars gekleed poseren in een tijdschrift, zich afvragen vanwaar ze deze behoefte voelen. Omgekeerd kunnen ook moslimmeisjes bij zichzelf nagaan waarom ze persé kiezen voor een hoofddoek. Is het een puur persoonlijke of religieuze keuze of speelt de druk mee om de traditionele mannelijkheid in ere te herstellen.
Daarnaast zouden ook mannen moeten beseffen dat ze door roldoorbrekend gedrag, niet enkel hun vrouw vooruithelpen.maar eveneens een bres slaan in de mythe van de mannelijkheid. Hoe meer mensen hiervoor kiezen, des te brozer het ideaalbeeld.
Bovendien stelt het experimenteren met nieuwe rollen je in staat om op een creatievere en volwassener manier moeilijke samenlevingsproblemen aan te pakken.



*Michael Kimmel “Globalisering en haar mal(e)contenten: de gegenderde moraal en de politieke economie van het terrorisme”
in :M.De Metsenaere e.a. “Weten mannen waarom? Mannelijkheid feministisch bekeken. VUBpress, Brussel, 2004

Gepost door: Katrien Rombouts | 12-01-05

Of het feminisme uit de tijd is...?
Of het feminisme uit de tijd is en de vrouwenemancipatie gerealiseerd is ? Volgens mij niet, want bepaalde vrouwen zijn nog steeds het slachtoffer van allerlei toestanden: besparingsmaatregelen op sociaal gebied, tewerkstelling in sectoren met slechte statuten, deeltijdse arbeid en onzekere arbeidsvoorwaarden, ondervertegenwoordiging in besluitvormingsorganen, verbod op het dragen van hoofddoeken in scholen en op werkplaatsen , het doorzetten van klassieke rolpatronen, de gevolgen van scherpe economische crisissen, ecologische rampen en oorlogen in het Zuiden. Natuurlijk heeft de strijd en inzet van onze voorgangsters tijdens de 1ste en 2de feministische golf ervoor gezorgd dat vrouwen het globaal gezien nu veel beter hebben dan in de 19de eeuw. Het nieuwe van het feminisme is eruit en de scherpste kanten van vrouwentoestanden zijn vaak niet meer zo zichtbaar. Er is wellicht wat sleet op. Maar, zoals ook voor de arbeiders-, de milieu-, de allochtonen- en andere emancipatiebewegingen, blijft er genoeg werk aan de winkel. Ik wil dit aan de hand van enkele actuele voorbeelden van feministen of feministische bewegingen dichtbij of verderweg illustreren.

Op het nationale niveau beschouw ik de trekkers en organisatoren van de 2de Wereldvrouwenmars in 2005 (1ste WVR in 10/2000) Leen Vandamme en Maryam Kechiche als moedige feministen. Zij verzamelden de ideeën van een 40-tal vrouwengroepen bij de opmaak van een ‘Vrouwencharter voor een Andere Wereld’. Daarin wordt verwoord hoe die vrouwen een andere wereld zien, gebaseerd op waarden als gelijkheid, gerechtigheid, vrijheid en solidariteit om te komen tot echte vormen van democratie en vrede. Opvallend daarbij is dat die consensustekst van heel diverse groepen duidelijke vraagtekens plaatst bij ons bestaande neoliberaal systeem, waarin de oorzaken liggen van onderdrukkingen, en dus ook van armoede en geweld op vrouwen, maar ook alternatieve voorstellen formuleert op economisch, politiek, maatschappelijk en cultureel vlak .

De gevoelige hoofddoekendiscussie die sinds enige tijd in België gevoerd wordt, liep o.a uit op de uitwerking van een gemotiveerde platformtekst die zich uitspreekt voor de vrijheid van gedachten, overtuiging en godsdienst en tegen het hoofddoekenverbod op scholen. Een 50-tal verenigingen ondertekenden het . Samira Hajji, een Belgische vrouw met Marokkaanse wortels met een graduaatssdiploma in de rechten, die deelneemt aan een Molenbeeks interreligieuze vrouwengroep, werkt mee met één van de ondertekenende verenigingen. Zij vertelde mij onlangs hoe die organisatie binnenkort een permanentie zal beginnen om de vele klachten van vrouwen op te vangen op de terreinen van onderwijs en tewerkstelling, hen te helpen bij de bemiddeling of te zoeken naar advokaten als het conflict niet in der minne kan opgelost worden. Zij engageerde zich onlangs ook in de redactieraad van een vrouwenblad ‘Kawthar’ dat thema’s van islamitische vrouwenemancipatie behandelt en zich openstelt voor interreligieuze onderwerpen. Zij plaatste dit in contrast met een vroegere ervaring met oudere moslimmannen waarmee zij alle moeite had om het initiatief van een jonge vrouwengroep te doen aanvaarden die in de moskee wilden vergaderen om activiteiten te organiseren. Dit mannelijke verzet tegen actieve vrouwen vond zij erg demotiverend en louter cultureel bepaald, maar des te taaier. Ze vond het een nutteloze strijd en na een jaar gaf ze het op en zocht naar een nieuw engagement, die ze vond in die redactieraad.

De groep vrouwen rond Sarah Bracke, Bambi Ceuppens, Nadia Fadil en Meyem Kanmaz die op de 2de bijeenkomst ‘Strategieën tegen het Vlaams Blok’ op 25-9-04 in Gent de aandacht van een progressief publiek trokken op een veralgemeende verrechtsing binnen een cultureel zich superieur voelend Vlaanderen (cultureel racisme, waarbij dus ook de verantwoordelijkheid van de klassieke democratische partijen wordt aangesproken en niet alleen het Vlaams Blok), en erin slaagden om- ondanks het verzet van de organisatoren- een bijkomende werkgroep te laten functioneren, vond ik een uiting van assertief en fris feminisme.

Met de werkgroep feminisme van CvS sloten we de voorbije werkjaren bij hierbovenvermelde thema’s aan: in 2003-’04 werkten we rond het thema ‘feminisering van de armoede’, waarbij we een indringende ontmoeting hadden met een ‘armgemaakte’ vrouwengroep van het Protestants Sociaal Centrum A’pen en het beleid terzake bestudeerden op Belgisch en internationaal vlak. In 2001-’02 bleven we stilstaan bij het thema racisme met onze reeks ‘RACisme IS MEn liedje niet’. Tussendoor maakten we ook een balans op van het feminisme op maatschappelijk, juridisch, economisch en kerkelijk vlak, waar we volgend jaar mee willen doorgaan.

Op het internationale niveau denk ik aan : de vereniging ‘Ni putes ni soumises’ die in Frankrijk opkomt tegen geweld op allochtone meisjes (groepsverkrachtingen) in de Parijse voorsteden . Op 8-3-’03 trokken zij met 30.000 vrouwen door de straten van Parijs. Samira Balil schreef er een boek over vanuit eigen ervaring

Feministen zijn aanwezig in de andersglobaliseringsbeweging en stellen diverse machtsverhoudingen in vraag.

De veranderingen in het Marokkaanse personen –en familierecht (Mudwana), dat het resultaat is van 20 jaar autonome vrouwenstrijd in Marokko, betekenen een duidelijke verbetering van de situatie van Marokkaanse vrouwen, ook bij ons : door de verhoging van de huwbare leeftijd van 15 tot 18 jaar en het afschaffen van de toestemming van een voogd, zullen vrouwen meer keuzevrijheid hebben ; door de afschaffing van de mondelinge verstoting als eenzijdig mannelijke echtscheidingsgrond, het feit dat iedere echtscheiding voor de rechtbank moet gebeuren, waarbij beide partijen zullen gehoord worden en de restricties van de polygamie, zullen vrouwen rechtvaardiger behandeld worden.

Tenslotte verdienden verschillende buitenlandse vrouwen de laatste 10 jaren de prestigieuze Nobelprijzen voor de Vrede omwille van hun moedige engagementen: in 2004 de Keniaanse milieuactiviste en onderminister van milieu Wangari Maathai met haar Green Belt beweging, in 2003 de Iraanse moslimjuriste Shirin Ebadi, in 1992 de Guatemalaanse indigena Rigoberta Menchù , in 1991 de Birmaanse oppositieleidster Jung San Sum Kyi die de verkiezingen won in 1990 maar sindsdien onder huisarrest staat.


Gepost door: R.M. Liebaert, lid van de werkgroep feminisme CvS | 12-01-05

FEMINISME ANNO 2004: ACTUEEL EN SUBVERSIEF ”DE GERUCHTEN VAN HET TER ZIELE GAAN VAN FEMINISME ZIJN STERK OVERDREVEN". (Maggie Schmitt, uit: 'Feminisme voor dummies')

Feminisme anno 2004: actueel en subversief Maggie Schmitt Al jaren wordt vanuit verschillende hoeken, aangezwengeld door de media, beweerd dat feminisme haar beste tijd gehad heeft. De gelijkheid tussen mannen en vrouwen zou een feit zijn. Iedereen zou vandaag de dag over ‘gelijke kansen’ beschikken. In het huidige neoliberale klimaat met zijn mythe van de vooruitgang, willen we deze luchtkastelen doorprikken. Op papier mag er dan al sprake zijn van gelijke rechten, de werkelijkheid toont ons anders. Feminisme uit de tijd? Wij zouden net het omgekeerde willen beweren. Feminisme is in de tijd en meer dan ooit actueel: het is constant in beweging (gebleven) en heeft door de tijd heen een praktische en intellectuele evolutie doorgemaakt. Bijgevolg legt feminisme meer dan ooit de link met een verscheidenheid aan politieke thema’s. In deze tijd waar verrechtsing, sociale uitsluiting, racisme, seksisme en homofobie de agenda bepalen, willen wij feministen niet enkel weerwoord bieden aan seksisme, maar willen we nee zeggen tegen alle vormen van onderdrukking. In deze context vinden we het dan ook belangrijk om te kijken hoe ook vrouwen en mannen die zich niet feministisch noemen, omgaan met bepaalde vormen van onderdrukking en uitsluiting om daar samen te werken waar mogelijk. De geschiedenis en praktijk van de vrouwenbewegingen leren ons dat feministen altijd al betrokken geweest zijn bij verschillende strijden; in de holebibeweging, in migrantenbewegingen, in de andersglobaliseringsbeweging, in de milieubeweging. Dit is niet verwonderlijk aangezien vrouwen - en mannen - geraakt worden door verschillende onderdrukkingsmechanismen. Willen we een vollediger beeld krijgen van de alledaagse realiteit van mannen en vrouwen, dan moeten we rekening houden met de gelijktijdige werking van gender, etniciteit, klasse, seksualiteit, etc. en welke (macht)posities wijzelf innemen op deze verschillende assen: ben ik wit? zwart? hetero? lesbisch? arm? rijk? enzovoort. Doordat er niet langer sprake is van dé vrouwenbeweging of hét feminisme die met één gemeenschappelijke agenda naar buiten komen, wordt misschien de valse indruk gewekt dat feminisme niet meer leeft. Niets is minder waar. Feministen zijn overal. Feministen en vrouwen zetten de politieke strijd verder en doen dat niet zelden door allianties te sluiten met andere groepen. In een steeds conservatiever wordend politiek en maatschappelijk klimaat, waarin de media een verpletterende rol spelen in het (on)zichtbaar maken van politieke verzetsbewegingen, is het sluiten van allianties voor alle politieke groepen de laatste jaren van belang. ‘Vrouwenemancipatie’ komt blijkbaar alleen nog maar te pas wanneer het gaat over ‘allochtone’ vrouwen. Witte westerse vrouwen zouden dit stadium al voorbij zijn en politici voelen blijkbaar plotseling de drang ‘allochtone’ (lees: moslim-) vrouwen te ‘beschaven’ en hen te beschermen tegen hun ‘onderdrukkende’ geloof en mannen. In onze woordenboek staat de term ‘vrouwenemancipatie’ niet gelijk aan assimilatie, neokolonialisme en racisme en we willen ons dan ook verzetten tegen deze missioneringmissie van sommige politici. Feminisme anno 2004 blijft subversief - feminisme wordt nog steeds beschouwd als een vies woord - net omdat haar eisen de heersende normen blijven uitdagen. Onnodig te zeggen dat in een klimaat waar verrechtsing, sociale uitsluiting, racisme, seksisme en homofobie de norm is, er nog heel wat werk aan de winkel is. Diny Van Beylen en Sara S’Jegers, FC Poppesnor FC Poppesnor startte in april 2004 met een maandelijks feministisch café in Antwerpen. In Nederland zijn de feministische café’s nooit weggeweest, en in België schieten ze de laatste tijd als paddestoelen (weer) uit de grond: in Luik bestaat er sinds kort ook één en er zijn geruchten dat er in Brussel binnenkort één van start gaat. Meer informatie: www.feminisme.be/fcpoppesnor Meer links: Ander feministisch leven in Vlaanderen kan u op het internet ondermeer vinden via www.feminisme.be Studenten, onderzoeksters en activisten geinteresseerd in feministische theorie en politiek, en hoe die kruist met anti-racistische, postkoloniale, migranten-, lesbienne-, queer- en anti-kapitalistische strijd: http://www.nextgenderation.net/groups/brussels/index.html Feministisch tijdschrift uit Brussel (in het Nederlands, Frans en Engels): www.scumgrrrls.org Ladyfest Europe (feministisch geïnspireerd festival voor en door jonge vrouwen): http://www.ladyfesteurope.org Feministische Anarchistische Madammen in het Gentse: home.tiscali.be/famweb Riot Grrrl & Boi Collectief: www.geocities.com/rgcollectief

Gepost door: Diny Van Beylen en Sara S'Jegers, FC Poppesnor | 12-01-05

VINDEN JONGEREN HET FEMINISME PASSé WANT VERWORVEN? Ik denk niet dat de ‘de jongeren’ ooit de voortreksters waren van het feminisme. Ik wil best geloven dat de goedgeplaatste mondige jonge vrouwen vandaag evenveel kansen krijgen als even goedgeplaatste mondige jonge mannen. Gelukkig maar.

Om de diepere machtsverhoudingen in onze maatschappij te doorgronden heb levenservaring nodig, plus cijfers over de verhouding van mannen en vrouwen, jongeren en ouderen bij de werkenden en werklozen. Cijfers over hun deelname aan de politiek, in het maatschappelijk middenveld, in kunst en cultuur, in de economische en financiële wereld. Je moet kritisch kijken naar de kerkelijke structuren en naar de positie van vrouwen in de religies.

De context van een rijk of een arm gezin, ongeletterde of universitair geschoolde ouders, een wit of een gekleurd gezicht kan bepalen of je gelijke kansen krijgt of gediscrimineerd wordt. Vrouw zijn ook.Wanneer dat zo is dan is solidariteit met sexegenoten noodzakelijk en ook strijdbaarheid voor de feministische doelen.

Ik ben blij dat een hele groep oudere en ook jongere vrouwen zich blijven verenigen om te werken aan die solidariteit. Dat ze hun kennis verdiepen over gender- en diversiteitsvraagstukken en dat ze ijveren voor verandering.

Onze wereld zoals hij nu draait, draait vierkant. Het vrouwenvraagstuk is daar een onderdeel van.

Gepost door: Rita Mulier | 12-01-05

Halloooooooooooooooooooooooooooooooooo

Gepost door: majdouline | 28-03-07

hey schatjes. Hebben jullie zin om aan mijn piet te zuige?

Gepost door: jonas T | 28-11-08

De commentaren zijn gesloten.