12-04-06

EEN BALK EN EEN GRENS - Editoriaal april '06

Editoriaal april 2006

 

Een balk en een grens

 

Dat had ik zien aankomen. Die paginagrote foto met biddende moslims, voorovergebogen, in rijtjes naast elkaar, op de Groenplaats. Met het hoofd in de richting van Mekka. Het toeval wil dat je dan met je achterwerk naar de Onze-Lieve-Vrouwkathedraal wijst. Dat is duidelijk te zien op de grote kleurenfoto vooraan op de VB-propagandafolder, die zoals elke maand geheel ongevraagd in mijn brievenbus stak. Over de foto heen schreeuwen wespachtige geel-zwarte letters: “Antwerpen Vlaamse Stad?” Verder staat op de pagina nog te lezen: “Arabisch tweede taal.”

Hoe komt het dat ik niet zie wat ik volgens de folder zou moeten zien? Het beeld waarop moslims op een vreedzame manier hun protest tegen de Deense cartoons uiten, is hetzelfde beeld waarop islamieten de Scheldestad inpalmen met hun gebedsmatjes. Als je je linkeroog dichthoudt, zie je ‘dreiging’. Sluit je je rechteroog dan zie je ‘gekwetstheid’. Eén werkelijkheid, twee visies. Het doet me denken aan die met een balk in zijn oog die zijn buurman wil verlossen van een splinter, in de bergrede bij Mattheus.

Maar hoe blijf je dan vandaag ‘helder’ kijken naar wat er gebeurt? Hoe hou je je netvlies vrij van propaganda? Hoe zorg je dat je blik gefocust blijft op recht doen aan de minsten? Terugvallend op mijn joods-christelijke traditie, op ervaringen van generaties die vóór mij de strijd hebben aangebonden tegen wie in de samenleving de zwaksten in de rug aanvallen, vind ik twee ‘eye-openers’.

Eerst en vooral, de balk van Mattheus. Onmogelijk om een ander te genezen van een virus waar je zelf door aangetast bent. Wordt het niet de uitdaging van het komende decennium om de verrechtsing in eigen rangen aan te pakken? Niet alleen voor de ‘democratische’ partijen. Voor heel het middenveld. In vereniging en vakbond zullen we het lef moeten hebben om de frustratie en angst en onveiligheid die er onder de leden leeft, onder ogen te zien en hun bittere oprispingen ernstig te nemen. We zullen de moed moeten opbrengen om het rechtse denken in eigen lijf en leden bloot te leggen, te onderzoeken en te ‘helen’. Niet zozeer om het VB uit het gemeentehuis te houden, als wel om het sluipende fascisme uit onze eigen hoofden te krijgen. Waar we het uit onmacht laten bestaan, dreigt het zich als een kanker over heel onze samenleving uit te zaaien. Een loodzware opdracht zal het zijn, zoveel is wel duidelijk. Want het snijdt in eigen vel: je moet je bewust worden van je witheid, van de evidente privileges waarmee we gewend zijn te leven, de normen die we nooit meer in vraag stellen, het gemak waarmee we elk maatschappelijk probleem terugvoeren op een bevolkingsgroep die van ons verschilt. Loodzwaar wordt het als we luidop moeten gaan toegeven dat niét ‘het onmogelijke karakter’ van een etnische groep, maar de inherente terreur van ons kapitalistisch systeem de huidige samenlevingsproblemen creëert; dat niet ‘de luiheid’ van Marokkanen maakt dat zij niet aan werk raken, maar wel de nood aan van het neoliberalisme aan een werkloze onderklasse, aan een zondebok, aan uitschot dat gecriminaliseerd kan worden. Zolang we hierover niet duidelijk zijn, in onze bewegingen, vormingsinstellingen, ‘democratische’ partijen, zijn we medeplichtig aan het economische rendabel racisme. In de politiek stelt zich dus de vraag hoe we een links antikapitalistisch alternatief zullen uitbouwen. Vooral een aanvaardbaar links alternatief, zegt u? Indien het antikapitalistisch is, zal het wellicht nooit aanvaardbaar zijn voor wie erbij te verliezen heeft, vrees ik.

De tweede eye-opener uit onze traditie, hoor ik opklinken vanuit het boek Leviticus: Indien je een bevrijde samenleving wil, dan kies je ervoor om jezelf, als gemeenschap, beperkingen op te leggen. Er zijn grenzen die je nooit overschrijdt of je maakt jezelf tot slaaf. De ultieme vrijheid, namelijk een vrijheid die voor alle lagen van de bevolking tegelijkertijd maximaal en gelijk is, is een gelimiteerde vrijheid. Wij begrenzen onszelf om tot meer menselijkheid te komen, dat is het verbond dat we met mekaar aangaan. De zondagsrust is daar – als eerste sociale maatregel in de geschiedenis – het makkelijkste voorbeeld van. Het moeilijkste voorbeeld van een noodzakelijke grens blijkt vandaag de houding t.a.v. het VB te zijn. “Het cordon sanitaire is niet de strategie waarmee we het VB zullen bestrijden”, en “We moeten het debat inhoudelijk voeren!”, roept er elke dag wel iemand nu de lente en de verkiezingen weer in aantocht zijn. Zo ver is het gekomen: dat mandatarissen van ‘democratische’ partijen niet meer beseffen dat het cordon sanitaire een logisch gevolg is van een fundamenteel inhoudelijk verschil in partijprogramma en visie. Hoe zou dat toch komen, die verwarring? Misschien omdat het inhoudelijk verschil tussen extreem-rechts en ‘democratisch rechts’ niet meer onverzoenbaar is?

 

<<< Elke Vandeperre

11:30 Gepost door Redactie Kenteringen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

amai !!!! elke ( remember me?).
man, dit is een "work of art"- ik bedoel uw fantastisch artikel
cheers
sydney

Gepost door: sydney ade davies | 14-04-06

De commentaren zijn gesloten.