06-04-08

REDACTIONEEL MAART: IK DENK DAT IK BEN. EN DUS.

vermeersch

Geef toe, het heeft iets masochistisch wanneer een volk haar Oscars uitdeelt. Of het nu gaat over de grootste Belg, of de machtigste, de meest sexy politicus, of de grootste intellectueel van Vlaanderen, de uitkomst is per definitie gênant. Het verlangen van de elite om uit te pakken met de alphamannetjes en -vrouwtjes die het best aansluiten bij het samenlevingsmodel dat zij tracht te verkopen, overstijgt nauwelijks het infantiele. Het roept -ik kan er niets aan doen- kleuterklasherinneringen op in de stijl van “Ons huis is toch groter dan het uwe” en “Mijn pa is sterker dan mijnheer de directeur want hij heeft een judopak”. Neem nu die laatste prijskamp: de grootste intellectueel. Voor een Miss-Belgiëparade kan ik mij intussen een ‘afnemerspubliek’ bedenken dat zich geilogend voor de beeldbuis verschanst om menige borsten en billen testaankoop-gewijs tegen elkaar af te wegen. Om welke reden dan ook. Maar de idee dat we -stel u voor- binnenkort geterroriseerd worden met TV-shows waarin intellectuelen met hun grijze massa bloot over de catwalk lopen te paraderen, daar mag ik toch eerlijk gezegd niet aan denken. U? En het gegeven dat Etienne Vermeersch, filosoof en emeritus professor aan de UGent,  de gouden tiara voor zijn rekening heeft genomen, maakt die idee er niet bepaald aantrekkelijker op.Nu, het misleidende aan heel die verkiezing van grootste intellectueel is eigenlijk de titel, want fundamenteel sluit het verkozen namenlijstje best wel goed aan bij de vraag die Knack aan honderd ‘prominente’ Vlamingen voorlegde, nl.: “Wie wegen volgens u het zwaarst op het maatschappelijke debat?” U voelt al aan: het antwoord op die vraag stemt ver-re-van overeen met de titel die klaarligt voor de vaakst genoemde. Laat ons even de test doen: Neem nu het debat over de toekomst van de Kerk. Bon, wie weegt het zwaarst op het debat volgens u? Inderdaad, men kan moelijk een andere naam dan die van onze kardinaal noemen. Maar hebben we daarmee gezegd dat we blij zijn met zijn ‘geweeg’ op dat debat? Belangrijker nog: hebben we daarmee gezegd dat Danneels onze grootste intellectueel is? Ik dacht het niet.Maar met dit wedstrijdreglement moet het ons nauwelijks verbazen dat we vandaag met Vermeersch als ‘grootste intellectueel van Vlaanderen’ opgescheept zitten. Want noem een thema en Etienne heeft er een mening over, zo’n uitgesproken eenvoudige mening zelfs dat een debat er vaak onder bezwijkt. Wégen dat die man doet: op het debat over de Belgische politiek, over euthanasie, over het cordon sanitaire rond het VB, over moslima’s en hun hoofddoek, over religie in het algemeen en islam in het bijzonder, over het verkeerde pad dat de multiculturelen opgaan, over parasitaire Walen en Verlichte Vlamingen,… kortom, wie een thema kan noemen waarover Vermeersch geen mening heeft die wint een broodrooster.Máár, hoor ik u denken, is dat niet precies de taak van een filosoof: nadenken en meningen te berde brengen? U heeft een punt. Ook ik vind het belangrijk dat er in een samenleving mensen vrijgesteld worden, eventueel zelfs betaald -enkel en alleen om na te denken. Over wat al niet. Over de wereld, over ons, over hoe wij kunnen samenleven zonder mekaar het hoofd in te slaan, over wat menselijkheid is, en wat rechtvaardigheid, over hoe te wonen en hoe de zorg voor wie kwetsbaar zijn op te nemen. Over hoe we gemeenschappelijke grondstoffen zullen verdelen en arbeid organiseren. Dat soort dingen. En wat is er mis mee als filosofen die taak op zich nemen? Op zich niets mis mee, alleen blijkt dat rijkelijk betaalde academici die ganse dagen met het hoofd in de boeken zitten, niet altijd de beste vragenstellers zijn. En daar komt het toch op aan, wanneer je een denkproces verder wil brengen dan wat gemeenplaatsen en slogans met een hoog autobumper-gehalte? Vermeersch verkoopt nochtans niet alleen boekenwijsheid, hij put ook uit eigen ervaringen. Zo verwijst hij in een briefwisseling in De Standaard met Emine Erturk -die respect vraagt voor haar keuze om een hoofddoek te dragen- naar zijn eigen geschiedenis als kloosterling, de vijf jaar van zijn leven waarin hij gehuld in een jezuïetentoga door het leven ging. “Ik heb toen,” getuigt Vermeersch, “zoals u nu, eerlijk gedaan wat ik meende te moeten doen. Dat respect belet mij niet overtuigd te zijn dat ik het toen verkeerd voor had en te suggeren dat dit nu met u misschien ook het geval is.” Uiteraard roept niet het gegeven dat Vermeersch uit eigen ervaring put, vragen op. Wel het feit dat hij de eigen particuliere ervaring verheft tot universele waarheid. Een eigen levensbeschouwelijke ervaring, in de eigen specifieke context, is daarom nog niet gelijk te stellen aan of te vergelijken met een levensbeschouwelijke ervaring van een ander, in een andere context. Van een wijsgeer mag men toch enige kritische distantie en onderscheidingsvermogen verwachten.Dat dit laatste hem wel vaker parten speelt, bewijst zijn laatste wapenfeit. Als bekendste lid van de Gravensteenbende, houdt hij een pleidooi voor een Vlaams nationalisme met een Vlaamse onafhankelijkheid als uiteindelijke consequentie en neemt hij het ‘zelfverklaarde progressief Vlaanderen’ op de korrel omdat ze de intellectuele moed mist om een juiste analyse van de situatie te maken. Een ‘juiste’ analyse… Dat is uiteraard de dominante analyse. Vermeersch deelt met zijn pleidooi de analyse en de neoliberale globaliseringsstrategie van het Voka (het voormalige Vlaamse Economische Verbond), Unizo (Unie Zelfstandig Ondernemers) en van het VKW (de Christelijke werkgeversorganisatie), wanneer die pleiten voor de responsabilisering van ‘onwillige’ -en vooral economisch armere- regio’s, eventueel zelfs door te dreigen met het opzeggen van onze sociaal-economische solidariteit. Dat Vermeersch ook in dit dossier weer de eigen familiegeschiedenis inroept om de dominantie van de francophone cultuur voor vandaag te bewijzen, zoals hij in Phara van 26 februari deed, is een filosoof onwaardig. Hoe erg zijn grootvader als Vlaamse soldaat in WO I ook geleden heeft onder de beschimpingen van franstalige officieren en ondanks het feit dat zijn moeder bij de franstalige bourgeoisie dienstmeid is geweest: deze pijnlijke geschiedenis is geen bruikbaar analyse-instrument voor de communautaire problematiek van vandaag. Het spijt me. Hoe groot is je kritische distantie als je niet ziet dat dit Vlaams nationalistisch betoog, in de huidige economische context (die een àndere context is dan die van een eeuw geleden), bijdraagt aan de afbraak van de welvaartstaat, de ondermijning van de arbeidersbeweging en de verscherping van de internationale concurrentie en dus sociale ongelijkheid? Hoe scherpzinnig is de filosoof die in de huidige economische realiteit (die intussen andere machtsverhoudingen tussen beide landsgedeelten laat zien dan een eeuw geleden) waarschuwt voor een francofone bourgeoisie die de eigen belangen veilig wil stellen en intussen blind blijft voor het project van de eigen Vlaamse bourgeoisie terwijl ze alles in het werk stelt om de winsten ten top te voeren en arbeidskosten te doen dalen? Hoe wijs is ‘de grootste intellectueel’ van Vlaanderen? Zo’n wedstrijduitslag veroorzaakt, eerlijk gezegd, een deukje in mijn Vlaamse identiteit.  

 

Elke Vandeperre 

16:52 Gepost door Redactie Kenteringen in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

HET MAART'08-NUMMER

maart08Kcover
Beste lezer,
 
Het nieuwe {KenteringenDigit]-nummer ligt klaar om verslonden te worden.
Reacties op artikels zijn altijd welkom op onze blog!
Wat u in dit maart-nummer kan lezen:
  • IK DENK DAT IK BEN. EN DUS. - Redactioneel, Elke Vandeperre
    • Over de verkiezing van de 'grootste intellectueel van Vlaanderen'
  • ANDERS GLOBALISEREN OF ECONOMISCH DEGLOBALISEREN - KOP en Munt, Peter Tom Jones
    • Over een globalisering waarbij niet de economie maar wel de mens, de natuur centraal staan
  • DE PALMEN VAN DE DOOD - Kop en MUNT, François Houtart
    • Een reisverslag van Houtart doorheen Latijns-Amerika: over Colombia
  • DE WETENSCHAP VAN HET ENGAGEMENT - De Rode Draad, Elke Vandeperre
    • Jelle Laverge, een 23-jarige ingenieur-architect met meer engagementen dan Imelda Marcos schoenen heeft
  • FLEXICURITY - To the point, Marijke Persoone
    • Over de kapitalistische natte droom van meer flexibiliteit en minder zekerheid
  • BESTE MENSEN ZONDER PAPIEREN - Reporter ter plaatse, Yves Bocklandt
  • WAT BETEKENT DE BME VOOR MIJ? - In beweging, Walter Ceuppens
    • Beweging Missionair Engagement bestaat 25 jaar
  • ALS DE LEUGEN REGEERT... - Klein verzet, Remi Verwimp
    • Over het verschil tussen liegen in Cuba of in België
  • EEN TAFEL MET KORTE POOTJES - Het Derde Testament, César Henriquez Marapacuto
    • Lectura popular van Marcus 7, 24-30
  • DE REGEN VOOR HIJ VALT - Kunst-greep, Ida Dequeecker
    • Bespreking van de roman van Jonathan Coe
  • DE OPSTANDING UITGEDAAGD DOOR DE GESCHIEDENIS VAN ONRECHT EN OORLOG - Brood en Rozen, Paul De Witte
    • Een paaspreek bij Mc. 16, 1-8
  • EXTRA: GOEDE VRIJDAG - Pleidooi voor een échte katholiciteit, Paul De Witte
De volgende {KenteringenDigit] komt uit in mei!
Veel leesplezier,
hartelijke groet
van de {KenteringenDigit]-redactie

16:43 Gepost door Redactie Kenteringen in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |